Het bouwen van een Repeater door Bert Burkels - PE1DHR

Een verhaal van mislukkingen en uiteindelijk succes.

Inleiding

Ongeveer een jaar geleden liet Maarten PE2MD trots zijn nieuwste aanwinst zien vanuit de kofferbak van zijn auto: een complete en werkende repeater voor UHF. Weliswaar op de verkeerde frequentie maar ja, dat is toch een eitje voor een beetje rommelende amateur. Maarten zei dat hij voorlopig geen tijd had voor de ombouw, maar op mijn suggestie om het hele zootje bij mij op zolder neer te zetten omdat ik wel tijd heb ging hij niet in. We kenden elkaar toen nog niet zo lang.

Het bouwen

Een paar maanden geleden werd de hele handel (een enorme systeemkast met daarin de installatie en vastgezet op een plaatstalen frame, niet te tillen) alsnog met behulp van mijn jongste zoon Marc naar boven gesjouwd.
Ja, en toen begon de ellende.

Wat hadden we? Twee Condor 46 mobilofoons, twee ''black boxes'' in een grijze behuizing voor de besturing en subaudio en een Kathrein filter geschikt voor 460 MHz ontvangst en 470 MHz zenden. Voor je iets kunt doen moet eerst bekeken worden of het filter geschikt te maken is voor 431 MHz en 439 MHz.
Helaas hebben we zelf niet de beschikking over sweepgeneratoren en spectrumanalyzers, maar we hadden het geluk dat Sjaak PAøJCA dat op korte termijn wilde doen.

Het lukte! Één zorg minder (dachten we). Met het filter weer in de repeater geschroefd, twee al op de amateurband omgebouwde Condor 46's in de sledes geschoven en vol verwachting aangezet. Niets, helemaal niets, de beide Condors sloegen helemaal op tilt. We wisten niet wat de twee kastjes precies deden met de mobilofoons (we wisten wel wat ze zouden moeten doen maar niet waarom het niet werkte).

Daar kwam PE1JAL uit Leimuiden als reddende engel. Hij was een van de pioniers in de amateur-programmering van de Condor serie en stelde voor het eens met de oude PTT software te proberen.
Daar hoorde ook een andere ombouw bij waarvoor hij ons de gehele documentatie ter beschikking stelde, evenals de software (deze staat niet op het internet).

Vol goede moed twee condors op de oude manier omgebouwd en afgeregeld, twee eprommetjes met de software gebrand en de zaak in de repeater geschoven.

Het zal de oplettende lezer niet echt verbazen dat de handel weer niet werkte. De beide mobilofoons piepten als jonge babycondors in het nest en vertikten om te doen wat we van hen verwachtten. Als één of beide VCO's in deze mobilofoon niet locken hoor je een luid piepen als waarschuwing. Hoe kan dat nu weer, in de slede op het bureau werkten ze perfect.

Na veel gezoek en gevloek bleek dat het besturingskastje iets doet met de VCO-spanning, hoe en waarom, geen idee.

De VCO-spanning moest in de repeater opnieuw worden afgeregeld. Dat lukte, geen piep meer te horen. Maar, u zat er vast al op te wachten, het kreng werkte niet. Voor geen meter, zelfs voor geen 70 centimeter. In overleg met PE1JAL (op zijn eigen, zeer goed werkende repeater) de programmering doorgenomen.
Het bleek dus (wist ik veel) dat het programma 3 niveaus kent voor de programmering. 1 de normale kanalen, 2 de noodkanalen en 3 de vaste post kanalen. Hoewel ik natuurlijk de oude eproms ingelezen en bestudeerd had, ha, ik hoor het u al denken, niet verder gekeken dan mijn neus lang is en niet gezien dat je naast het normale kanaal, je ook de vaste post kanalen moet instellen.

Welaan, vol goede moed en met een knauw in mijn zelfrespect (het gaat toch publiekelijk over de repeater als je toe moet geven dat je zoiets voor de hand liggends over het hoofd kan zien, hi). Nieuwe Eproms gebrand en weer geprobeerd. Geheel in tegenstelling tot wat u nu denkt: de repeater werkte!

Maar niet zoals het hoorde. Door (alweer) een programmeerfout werkte de zender in z'n eentje als repeater. Op zichzelf is dit wel handig, omdat je dan maar één mobilofoon nodig hebt. Het gesmolten soldeer drupte echter uit de eindtrap vanwege de warmteontwikkeling. Dat was dus niet goed. De programmeerfout was weldra gevonden en na het branden van de eproms werkte de repeater als repeater maar met een bereik van 100 meter of zo. Daar heb je ook niet zo veel aan.

Graag wil ik hier trouwens vermelden dat Maarten PE2MD tijdens de hele lijdensweg mijn steun en toeverlaat was. Zowel in natura als radiografisch. Afgezien van het obligate: ''Ik snap er niets van, hoe kan dat nu, dit bestaat toch niet?'' en uitroepen van gelijke strekking hebben enkele, zoniet vele van zijn opmerkingen en observaties, tot de oplossing van aardig wat problemen geleid.

De ontvanger mee naar Maarten genomen om de helicals op maximale gevoeligheid in te stellen (hij heeft een mobilofoon meetplaats). Dat viel vies tegen, met moeite -115 dBm. Trek je daar het filterverlies van zo'n 3 dB af dan is een BTF-onvanger van Geert nog gevoeliger ;-). Hierover was ik al gewaarschuwd door knappere koppen dan ik, die al lang geleden waren gestopt met de Condor 46 als repeater omdat je hem niet gevoelig genoeg krijgt.

Het probleem zit 'm in de PTT software die een regelspanning voor de varicaps in de helicals berekend. Echter, onder de 460 MHz is de regelspanning 0.
Er is bij het ontwerp van de mobilofoon en de ontwikkeling van de software geen rekening gehouden dat veel later hopeloze rommelaars zo'n ding wel eens op 70 cm zouden willen gebruiken. Omdat de ontvanger maar op één frequentie hoeft te werken, heb ik de verbinding met de DA-convertor die de regelspanning opwekt van de varicaps losgehaald en met behulp van een zenerdiode een vaste spanning op de diodes gezet. Na enig geëxperimenteer kwam ik tot een goed resultaat.
Dit had echter niet gekund zonder de mobilofoon-meetplaats die door Peter PE1JAL aan mij in bruikleen werd gegeven. Peter is in het hele traject eveneens van onschatbare waarde is geweest. Hierdoor kon ik de gevoeligheid van de ontvanger (voor het filter) op -126 dBm afregelen.....lekker puh! Da's toch redelijk gevoelig. Nee, dat is vreselijk gevoelig zelfs.
Sjaak was zo vriendelijk het filter nogmaals na te regelen met als resultaat een doorgangsdemping van minder dan 2 dB, chapeau!
Eigenwijs zijn (en veel tijd hebben) heeft soms zo zijn voordelen.

Slotwoord

De repeater werkt intussen naar behoren, hij voldoet aan de eisen die we eraan gesteld hebben; namelijk het kunnen werken met een 1 watt portofoontje in een groot gedeelte van Amstelveen. De verdere details van de problemen met antennes, kabels, schoorsteenbeugels en gladde dakpannen zal ik u besparen.

Er zijn nog een paar kleine problemen: zoals het bij sommige amateurs variëren van het ontvangen signaal tussen S1 en S9 waarbij mijn watt meter op een constante output blijft staan en de antennehoogte die we nog moeten oplossen.

Al met al zijn we niet ontevreden en de volgende keer knopen we gewoon twee mobilofoons aan elkaar met een relais en een instel-potmetertje. Want dit doen we nooit meer! We hebben er echter wel heel veel van geleerd en dat is ook mooi meegenomen.

Technische gegevens

Output:      5 watt
Frequentie: 439,187.5 MHz
Shift:         -7,6 MHz
Subaudio:   110,9 Hz
Antenne:    Comet driebander, geschonken door Dick PC1D

Eerder gepubliceerd in Amstelstraler 26-1